Programma

11:45 uur 12:15 uur Lezing Maarten Duijvendak - De ontmanteling van Groningen als ruimtelijk experiment

“Alsof de stad zich uitkleedde en een nieuwe jas aantrok”

Maarten Duijvendak, foto: Henk Scholte Maarten Duijvendak, foto: Henk Scholte

De opheffing van de vestingstatus van de stad Groningen in 1874 met de daarop volgende afbraak van de wallen en fortificaties is een van de grootste ingrepen in de Groningse stadsgeschiedenis. Het feit markeert het moderne Groningen. De komst van een nieuwe fase waar veel inwoners in de late negentiende eeuw naar uitkeken. Voor de stad waren de wallen een omknelling geworden. De vesting stond een ruimtelijke modernisering van transport, handel en nijverheid in de weg. Toch duurde het nog heel wat jaren voordat de stad haar wallen echt kwijt was en op de vrijgekomen ruimtes nieuwe bedrijven en woonwijken verrezen. De ontmanteling en het maken van uitbreidingsplannen leidden tot een spannend sociaal en bestuurlijk spel dat veel inzicht geeft in het maatschappelijke leven van Groningen rond 1900.

In deze lezing wordt vooruit en achteruit geschouwd. Vooruitblikkend worden de belangwekkende ruimtelijke gevolgen van de ontmanteling besproken en de politieke strijd die ontstond. Er kwam een nieuwe schil rond het centrum, die niet afsloot, maar verbond met de omgeving. Er kwamen nieuwe activiteiten op de plek van de wallen: nijverheid, groen, woonwijken en nieuwe stedelijke faciliteiten. Maar vooruitkijkend lijkt het wellicht alsof de wallen zelf niet werden gebruikt. Er wordt ook achteruit geblikt en de vele belangen besproken van de inwoners bij de stadswallen. Die hadden in de 19e eeuw allerlei bijzondere en alledaagse functies gekregen, geheel andere dan de militaire autoriteiten voor ogen hadden. De ontmanteling biedt een blik op allerlei nieuwe stadshistorische onderzoeksmogelijkheden.

Maarten Duijvendak is hoogleraar Economische, Sociale en Regionale geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Terug naar het programma