Programma

12:00 uur 16:00 uur Archiefdetectives

Grenzen geven vaak aanleiding tot discussie. Denk bijvoorbeeld aan een burenruzie over de precieze plek van de erfafscheiding, of aan twee landen die beide het eigendom van een bepaald grondgebied claimen. Archiefstukken dan kunnen opheldering bieden, maar kunnen ook vergeten conflicten terug in de herinnering brengen. Echte archiefdetectives bijten zich vast in zo’n zaak en laten niet meer los tot ze het hebben opgelost.

De Groninger Archieven hebben vijf archiefdetectives bereid gevonden om u de fijne kneepjes van het vak te leren. Geïnteresseerd in onderzoek naar historische grenzen? Of u nu beginner of gevorderde bent, u steekt altijd wel iets op bij de volgende presentaties:

Jeroen Hillenga en Marianne Kruijswijk - Ruzie over een gemeentelijke herindeling in 1826 en armenzorg in 1849. Wat vindt u?

Kaart: Provincie Groningen Gemeente Kantens, J. Kuyper, 1867, Uitgever: Hugo Suringar. Litho: GrA (817-866.21) Kaart: Provincie Groningen Gemeente Kantens, J. Kuyper, 1867, Uitgever: Hugo Suringar. Litho: GrA (817-866.21)

Grensconflicten tussen gemeenten waren er in overvloed. Ze gingen (uiteraard) meestal over geld. In de armenzorg was het altijd de vraag waar iemand geboren was, want die gemeente moest betalen voor het onderhoud. Daar zaten de gemeenten niet op te wachten. Soms stuurden gemeenten de pauper snel de gemeentegrens over om van het gezeur af te zijn. Dat leverde natuurlijk een hoop ruzie op. Hoor meer over zo’n kwestie uit 1849. 

In 1826 maakt de gemeente Usquert aanspraak op een tweetal buurtschappen die ten onrechte bij de gemeente Kantens zouden zijn ingedeeld. Uiteraard denkt de gemeente Kantens daar heel anders over. De argumenten vliegen over en weer. Wie trekt er aan het langste eind?    

In deze lezing vertellen Jeroen Hillenga en Marianne Kruijswijk verhalen over dit soort conflicten. Het publiek mag bepalen wat de beslissing (had) moet(en) zijn. Dit is uw kans om de geschiedenis terug te draaien!

Jeroen Hillenga is streekarchivaris van het Streekarchivariaat Noordoost-Groningen. Marianne Kruijswijk is coördinator van het Cultuurhistorisch Centrum Oldambt.

12.00 - 12.50 uur

Albert Beuse - Digitaal onderzoek in kadastrale archieven

Kadastrale hulpkaart Emmasingel, 1889 (Kadaster Archiefviewer). Kadastrale hulpkaart Emmasingel, 1889 (Kadaster Archiefviewer).

Met behulp van de zogenaamde Kadaster Archiefviewer, die in de de studiezaal van de Groninger Archieven is te raadplegen, zal Albert Beuse, hoofd Studiezaal, laten zien hoe de eigendomsgeschiedenis van een huis of perceel blootgelegd kan worden. Aan de hand van het huidige adres is het bijvoorbeeld mogelijk alle eigenaren van een huis vanaf 1830 tot ongeveer 1985 op een rij te zetten. Daarnaast bevat de viewer kaartmateriaal met behulp waarvan bijvoorbeeld de bebouwingsgeschiedenis van een gebied kan worden getoond.

13.00 - 13.50 uur

Jan E. Emmelkamp – Boerderijen en grondbezit in Delfzijl

De wierde van het oude dorp Weiwerd anno 2016. Foto: Hans Hut. De wierde van het oude dorp Weiwerd anno 2016. Foto: Hans Hut.

Aan de hand van een aantal kaarten met bijbehorende illustraties laat Jan Emmelkamp zien dat grenzen en landbezit voortdurend onderhevig zijn aan met name menselijk handelen en natuurrampen. Hierbij valt te denken aan conflicten, machtsverhoudingen, landaanwinst door ontginningen, dijkaanleg, maar ook overstromingen, veepest, besmettelijke ziekten en hoogte- en dieptepunten in de conjunctuur. Het vertoonde materiaal is opgenomen in het binnenkort te verschijnen boerderijenboek van “Boerderijen, borgen en buitenplaatsen, steenfabrieken en molens rond Delfzijl”. Van dezelfde auteur verscheen eerder het Boerderijen- en Molenboek van Appingedam (2005).

14.00 - 14.50 uur

Ruut Wegman – HISGIS onmisbaar voor historisch onderzoek

Ruut Wegman werkt als HBO-onderzoeker GIS en Ecologie bij Alterra Wageningen UR. Hij is onder andere auteur van de boekenserie ‘Westerwolders en hun woningbezit van 1568 tot 1829’. Wegman geeft een presentatie over historisch onderzoek naar Westerwolde, Westerwolders en hun woningbezit en het gebruik van HISGIS.

15.00 - 15.50

Terug naar het programma