Programma

12:45 uur 13:15 uur Act - Eltjo Siemens

Voordracht door Jur Roelofs.

Het kerkhof van Finsterwolde herbergt een monumentje met een bijzonder verhaal. De gedenksteen, die jaren van verval kende maar er dankzij de ‘werkgroep restauratie begraafplaats Finsterwolde’ weer mooi bij staat, kwam ooit tot stand dankzij een inzamelingsactie onder een groep van arbeiders uit het Oldambt die daarmee een blijvende herinnering tot stand wilde brengen aan wat naar later bleek de grootste landarbeidersstaking die Nederland ooit gezien heeft. Maar het moest uiteraard in de eerste plaats een eerbetoon zijn aan de persoon Eltjo Siemens die tijdens die staking van 1929 het leven liet. Een staking rondom Finsterwolde die tot dat moment al weken aan de gang was - en in totaliteit zo’n 5½ maand zou duren - en waarbij op zeker moment meer dan 5000 arbeidersmannen en -vrouwen waren betrokken. Maar Eltjo was geen landarbeider, hij was groenteventer in het dorp en stond op 29 mei op straat te kijken naar een massa van stakers die de avond ervoor waren samengekomen bij hotel ‘de Unie’ om een tweetal ‘onderkruipers’ - door de boeren ingehuurde werkwilligen - op te wachten. Al gauw kwam de meute in conflict met de opgetrommelde leden van de Koninklijke Marechaussee. Die laatsten hadden toestemming gekregen om in geval van een gewelddadige confrontatie met scherp te schieten. En helaas zag de politie in de opgelopen spanning op een gegeven moment reden om dit uiterste middel ook daadwerkelijk te gebruiken. Een verdwaalde kogel raakte Eltjo, die op dat moment in de deuropening van de tabakszaak van Frans Glazenburg stond, in de buik. Vervoer naar het Winschoter ziekenhuis mocht niet meer baten. Eltjo overleed nog diezelfde dag, 31 jaar oud, en liet een echtgenote (Trijntje Jager) en 2 zoons (Kornelus en Joost) achter.   

Jur Roelofs als Siemens Jur Roelofs als Siemens

De persoon van Eltjo Siemens herleeft in de voordracht van de uit Nieuwolda afkomstige Jur Roelofs die eerder bekend werd door zijn vertolking van de Midwolder dichter en schrijver Derk Sibolt Hovinga. Roelofs bekijkt de gebeurtenissen van die fatale 29e mei door de ogen van een van de stakende landarbeiders.

Het is een geschiedenis die veel indruk op Roelofs heeft gemaakt: “En niet alleen op mij. Een jaar geleden sprak ik een zoon van Eltjo. Het was duidelijk te merken hoe verdrietig dit deel van zijn leven is geweest.”

Jur vervolgt: “of ik als boerenzoon met roots in het Oldambt verslag wilde doen van de landarbeidersstaking in 1929, dat werd mij in 2014 gevraagd door historicus Jan Pieter Koers uit Midwolda. Heb daar even over nagedacht. Het was toch een conflict tussen onder andere mijn voorvaderen en de landarbeiders om meer loon. Zou ik die eeuwenoude strijd niet weer aanwakkeren? Werd het niet eens tijd dat verschil tussen boeren en arbeiders, die niet altijd op een lijn zaten, te laten rusten? Nee, besloot ik. Het mag vermeld worden want het geeft een beeld van die tijd. Het is nu gelukkig anders. De verschillen zijn er niet meer. Dat ze toen wel bestonden....dat was nou een keer zo! Ze zijn er beter uit gekomen. Zowel de boeren als de arbeiders. Ook boeren hebben het recht van staken ontdekt de afgelopen jaren. Het thema van de geschiedenismaand is ‘grenzen’. Ik doe verslag van de grenzen die bestonden in 1929. Wat mij en vele anderen betreft zijn die grenzen in 2016 vervaagd. Gelukkig!”

Terug naar het programma