Lezing: Friese vrijheid
Vete en zoen in Stad en Ommeland in de vijftiende eeuw
De begrippen ‘oorlog en vrede’ werden in de 15de eeuw gewoonlijk nog uitgedrukt met de woorden ‘vete’ en ‘zoen’. Met ‘vrede’ werd een wapenstilstand, een bestand bedoeld.
De beroemdste ‘zoen’ (vrede dus) uit de geschiedenis van Stad en Ommeland is de Groninger Zoen van 1422. Een origineel hiervan is bewaard gebleven in de Groninger Archieven, evenals een verklaring waarin vele tientallen hoofdelingen en één geestelijke zich bij de zoen aansluiten.
De Groninger Zoen maakte een einde aan de grootste vete die zich in de late middeleeuwen in deze streken heeft afgespeeld en waarbij niet alleen Stad en Ommeland, maar ook Friesland tussen Zuiderzee en Lauwers en Oostfriesland van Dollard tot Jade betrokken waren. Waarom ging het in die vete?
Was het een strijd tussen Groningers en Friezen of ging het om de partijen van de Schieringers en de Vetkopers? Hebben er veldslagen plaatsgevonden en zo ja, waar?
Bleef de vrede na 1422 bewaard? Dit zijn enige prangende vragen die aan de orde zullen komen.
Dr. Oebele Vries (1947) studeerde geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen (promotie 1986). Hij is als universitair docent voor Oudfries en Friese geschiedenis verbonden aan de opleiding Friese Taal en Cultuur (Fries Instituut) van de RUG. Hij is de auteur van onder meer Asega, is het dingtijd? De hoogtepunten van de Oudfriese tekstoverlevering.